پارلمان اروپا می‌خواهد هوش مصنوعی را مجبور کند تا آثار مورد استفاده برای آموزش خود را فاش کند.

از زمان ظهور مدلهای هوش مصنوعی مولد، بحثی در صنایع فرهنگی در جریان بوده است: چگونه میتوان از آثاری که برای آموزش این سیستمها استفاده میشوند، محافظت کرد؟

در واقع، کتابها، تصاویر یا موسیقی میتوانند به صورت گسترده توسط مدلهای هوش مصنوعی جذب شوند، اغلب بدون اینکه سازندگان مطلع شوند یا غرامتی دریافت کنند. در مواجهه با این نگرانیها، نهادهای اروپایی به تدریج به دنبال روشن کردن قوانین بازی هستند...

یک سیگنال سیاسی قوی برای صنایع فرهنگی

در 10 مارس 2026، پارلمان اروپا گزارشی را با ابتکار خود در مورد حق چاپ و هوش مصنوعی مولد تصویب کرد. حتی اگر بلافاصله تعهدات قانونی جدیدی ایجاد نکند، این متن یک جهتگیری سیاسی روشن را نشان میدهد.

این بدان معناست که سیستمهای هوش مصنوعی که در اتحادیه اروپا فعالیت میکنند، باید قوانین حق چاپ را رعایت کنند، صرف نظر از اینکه دادههای آموزشی آنها از کجا جمعآوری شده است.

این گزارش که با ۴۶۰ رأی موافق در برابر ۷۱ رأی مخالف و ۸۸ رأی ممتنع تصویب شد، قصد دارد مجدداً تأکید کند که قانون حق چاپ اروپا به طور کامل در مورد مدلهای هوش مصنوعی مولد که در اتحادیه به بازار عرضه میشوند، اعمال میشود.

برای بسیاری از ناشران و ذینفعان بخش فرهنگی، این رأی نشان دهنده حمایت سیاسی در برابر شیوههای شرکتهای بزرگ فناوری است. و به دلایل خوبی: چندین سازمان حرفهای ماههاست که استفاده گسترده از محتوای دارای حق چاپ برای آموزش سیستمهای هوش مصنوعی را محکوم میکنند. به گفته آنها، مدلهای مولد گاهی اوقات حتی به پایگاههای داده سرقت شده متکی هستند، همانطور که اخیراً در مورد انویدیا مشاهده شد. بنابراین، اعضای پارلمان اروپا میخواهند تعهدات شفافیت را تقویت کنند و ارائه دهندگان هوش مصنوعی باید خلاصههای دقیقی از کارهایی که برای آموزش مدلهای خود استفاده کردهاند را منتشر کنند. این اطلاعات باید استاندارد و قابل خواندن توسط ماشین باشند تا دارندگان حق نشر بتوانند راحتتر نحوه استفاده از محتوای خود را تشخیص دهند. این گزارش همچنین بر لزوم حفاظت از حقوق انحصاری سازندگان تأکید میکند. به عبارت دیگر، شرکتهای هوش مصنوعی قادر نخواهند بود به طور خودکار از آثار دارای حق نشر استفاده کنند و در صورت درخواست دارندگان حق نشر، مجوز یا اجازهنامه همچنان قانون خواهد بود.

به سوی یک فهرست اروپایی از آثار مورد استفاده توسط هوش مصنوعی

از جمله ساختارمندترین پیشنهادها، ایجاد یک فهرست اروپایی از آثار مورد استفاده برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی، در فهرستی است که توسط EUIPO (دفتر مالکیت معنوی اتحادیه اروپا) میزبانی میشود.

هدف این است که محتوای مورد استفاده توسط سیستمهای هوش مصنوعی شناسایی شود و مشخص شود که آیا نویسندگان آن این استفاده را مجاز یا رد کردهاند. شرکتها همچنین باید وبسایتها یا پایگاههای دادهای که برای ایجاد مجموعه دادههای آموزشی خود جمعآوری کردهاند را افشا کنند.

برای اعضای پارلمان اروپا، عدم رعایت این تعهدات شفافیت میتواند نقض حق نشر تلقی شود. هدف این رویکرد تسهیل اقدامات قانونی برای دارندگان حق در حوزهای است که ابهام فنی، دادرسی را پیچیده میکند...