"Israël heeft carte blanche": in Gaza, de onzekere gevolgen van de oorlog in Iran en het Midden-Oosten.

De Gazastrook is afgesneden van de wereld. Tien dagen lang, sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische operatie tegen Teheran, is de aandacht gericht geweest op Iran, Libanon en Israël, evenals de Golfstaten, waar oorlog woedt.

De aandacht is automatisch verschoven van de Palestijnse enclave, wat bij de inwoners van Gaza de vrees doet ontstaan dat de internationale gemeenschap de druk op Israël zal verlichten om onder andere de toegang van humanitaire hulp toe te staan.

Een waarschuwing van Adnan Abou Hasna van de VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) aan AFP. Ondanks het staakt-het-vuren van oktober 2025 tussen Israël en de Palestijnse islamitische beweging Hamas – een bondgenoot van Iran – blijft de humanitaire situatie in Gaza, dat al twee jaar geteisterd wordt door oorlog, extreem gespannen. "Het begin van het Israëlisch-Amerikaanse offensief in Iran heeft de situatie alleen maar verergerd", klaagde de VN in een verklaring die op 6 maart werd gepubliceerd. Nauwelijks een maand na de gedeeltelijke heropening en na maandenlange blokkade werden de grensovergangen naar de Palestijnse enclave opnieuw gesloten door Israël op de dag dat Operatie "Brullende Leeuw" van start ging, 28 februari. Dit gold ook voor de grensovergang bij Rafah, het enige toegangspunt voor inwoners van Gaza tot de buitenwereld dat niet via Israël loopt. De Israëlische regering verklaarde deze nieuwe sluiting als een veiligheidsnoodzaak. Vrachtwagens met humanitaire hulpgoederen, waarvan Gaza voor bijna alle medicijnen en basisbehoeften afhankelijk is, werden tegengehouden. "De grensovergangen werden gesloten vanwege het verlies aan veiligheid; er heerste hier een zekere mate van chaos", legt Hamed Sbeata, een journalist uit Gaza, uit. "Mensen kochten veel voedsel om voorraden aan te leggen, omdat ze vreesden dat de hongersnood zou terugkeren." Nadat de grensovergangen waren gesloten, "stegen de prijzen van basisbehoeften zoals voedsel en zeep met 200 tot 300 procent", vertelde Jonathan Crickx, woordvoerder van UNICEF Palestina, aan AFP. Ook de brandstofprijs, nodig voor de generatoren in ziekenhuizen, is gestegen. Vier dagen na de start van de Amerikaans-Israëlische operatie op dinsdag 3 maart werd de grensovergang Kerem Shalom, gelegen tussen Israël en de Gazastrook, heropend, waardoor "beperkte toegang voor humanitaire hulpvrachtwagens" mogelijk werd, aldus de Internationale Federatie van Rode Kruis en Rode Halve Maan (IFCR). Minder dan 500.000 liter brandstof kon de grens passeren, aldus Tom Fletcher, hoofd van de humanitaire operaties van de VN (OCHA). Dit is "ruim onder" de ruim twee miljoen liter die wordt beschouwd als "het absolute minimum om de ziekenhuisdiensten draaiende te houden". Journalist Hamed Sbeata, die maandag 9 maart door BFM werd gecontacteerd, merkte op dat "de rust de afgelopen twee dagen is teruggekeerd" en dat "de prijzen weer normaal zijn". "Maar de situatie blijft gespannen", stelt hij. Omdat de opslagcapaciteit in Gaza beperkt is, leidt elke verstoring van de goederenlevering snel tot tekorten. Dit verergert een gezondheidssysteem dat nog steeds "extreem kwetsbaar" is, zoals de regionale directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Hanan Balkhy, vrijdag 6 maart beschreef tijdens een persconferentie in Genève. De helft van de ziekenhuizen in de Palestijnse enclave, die door luchtaanvallen is getroffen, is niet meer operationeel. Bovendien wordt de zorgverlening belemmerd door de dreiging van schorsing die boven 37 humanitaire hulporganisaties hangt, zoals Artsen zonder Grenzen, waarvan de accreditatie niet is verlengd. "De voorraden essentiële medicijnen, trauma-apparatuur en chirurgische benodigdheden zijn nu kritiek laag, terwijl brandstoftekorten de ziekenhuisactiviteiten blijven belemmeren", waarschuwt de VN. Dit verergert het lijden van de inwoners van Gaza, die al te maken hebben met massale ontheemding in een apocalyptisch landschap en voedseltekorten. De hernieuwde sluiting van de grensovergang Rafah heeft ook de hoop van ernstig zieke patiënten om de enclave voor behandeling te verlaten de grond in geboord. Begin februari was deze grensovergang, die sinds mei 2024 door het Israëlische leger bezet is, niet heropend voor de levering van humanitaire hulp, maar alleen voor medische evacuaties en mensen die onder draconische voorwaarden naar Gaza terugkeren. "De grensovergang is nu ook voor deze activiteiten gesloten", aldus het IFCR. "Alleen roulerend internationaal personeel is toegestaan, met een beperkt aantal medewerkers (50), en dit zal blijkbaar wekelijks doorgaan", vertelden ze ons. "Ik leefde in angst en ongeduld, wachtend tot de grensovergang bij Rafah open zou gaan zodat ik naar Egypte kon voor behandeling," vertelde Mohammed Chamiya, een 33-jarige Palestijn die naar eigen zeggen lijdt aan een nierziekte waarvoor dialyse nodig is, aan AFP. "Elke dag die voorbijgaat, kost me een beetje meer tijd en mijn ziekte verergert, vooral omdat de medische zorg voor dialysepatiënten hier in Gaza beperkt is," voegde hij eraan toe. "De opening van de grensovergang is voor ons een kwestie van leven of dood geworden." Ali Al-Chanti, een 40-jarige man die met zijn gezin ontheemd is geraakt in de buurt van Khan Younis, deelt het gevoel van collectieve uitputting. "We dachten dat de situatie geleidelijk zou verbeteren. Maar toen brak de oorlog met Iran uit en werd alles verwoest, waardoor we weer terug bij af waren," klaagde hij. De oorlog met Iran stelt Israël in staat om "de Palestijnse kwestie gemakkelijker te onderdrukken." Sinds de oorlog tegen Iran en het hervatten van het hevige conflict met Hezbollah in Libanon, heeft Israël het aantal aanvallen op Gaza verminderd, zoals verschillende inwoners van Gaza hebben gemeld. “Ik denk dat de situatie hier in Gaza zal stabiliseren, omdat ze zich bezighouden met de oorlog in Iran. Ik hoop echt dat de rust hier zal aanhouden en dat de verandering waar we al zo lang op wachten eindelijk zal plaatsvinden”, zegt de Palestijnse journalist Hamed Sbeata, die midden februari nog steeds “elke dag explosies hoorde”, ondanks het staakt-het-vuren dat sinds 10 oktober van kracht is. Sinds dit staakt-het-vuren zijn de massale bombardementen, die dagelijks tientallen slachtoffers eisten, afgenomen, maar luchtaanvallen en sporadische beschietingen gaan door. Militaire operaties zijn nog steeds gaande. Het ministerie van Volksgezondheid van Gaza heeft tussen deze overeenkomst en eind februari 2026 630 extra doden geregistreerd, waaronder 202 kinderen en 89 vrouwen. Dit dodental “komt bovenop de meer dan 72.000 mensen die sinds 7 oktober 2023 zijn omgekomen” en de meer dan 172.000 gewonden. Cijfers die door de VN als betrouwbaar worden beschouwd.Volgens een verklaring van het ministerie van Volksgezondheid van Gaza, gepubliceerd op maandag 9 maart en overgenomen door het Turkse persbureau Anadolu, zijn de afgelopen 24 uur drie Palestijnse lichamen en vier gewonden naar ziekenhuizen in de enclave vervoerd, te midden van de oorlog tussen Israël en Iran. Volgens de civiele bescherming werd woensdag 4 maart ook een vrouw gedood nabij Rafah en raakten verschillende Palestijnen gewond door Israëlisch vuur in het centrum van de enclave. Hoewel "luchtaanvallen minder frequent voorkomen", "zijn er nog steeds gevechtsvliegtuigen en verkenningsvliegtuigen in de lucht", merkt Abu Mohsen op, een 33-jarige Palestijn die nog steeds dagelijks explosies in Gaza meldt, "vaak als gevolg van de vernietiging van huizen of artilleriebombardementen". Het Israëlische leger claimde dinsdag 10 maart op X "de uitschakeling van drie terroristen die zich schuilhielden in een ondergrondse infrastructuur ten oosten van Rafah". Volgens Jean-Paul Chagnollaud, erevoorzitter van het Instituut voor Onderzoek en Studies over de Middellandse Zee en het Midden-Oosten (iReMMO), maakt de oorlog met Iran het voor Israël "gemakkelijker om de Palestijnse kwestie te onderdrukken, zowel omdat er minder over wordt gesproken als omdat ze tegenwoordig in alle opzichten de vrije hand hebben." "Aanvallen op elk moment, het controleren van de stroom humanitaire hulp en het doden van mensen die de gele lijn naderen (na het staakt-het-vuren trokken Israëlische troepen zich terug naar een gebied dat werd afgebakend door een gele lijn, die ze blijven uitbreiden en die nu bijna 60% van de enclave beslaat, red.) is een manier voor Israël om de Gazaanse samenleving systematisch te destabiliseren," merkt de specialist op, die aangeeft dat Hamas, "aanzienlijk verzwakt," "geen grote rol meer speelt." "Israël, dat de tweede fase van het vredesplan nooit heeft gewild, zorgt ervoor dat de situatie die sinds afgelopen oktober bestaat, blijft voortduren," meent hij. "De oorlog tegen Iran maakt zijn taak gemakkelijker."