20 năm sau: Vì sao "The Departed" của Martin Scorsese vừa là thành công vang dội nhất vừa suýt chút nữa khiến ông phá sản

Giới thiệu về một kiệt tác

"Anh có phải là cảnh sát không?" Câu hỏi sắc bén đó do Jack Nicholson thốt ra với Leonardo DiCaprio vẫn là một trong những khoảnh khắc khó quên nhất trong điện ảnh hiện đại. Được đạo diễn bởi huyền thoại Martin Scorsese, The Departed là một thành tựu vĩ đại trong thể loại phim kinh dị tội phạm. Với dàn diễn viên toàn sao nổi tiếng bao gồm Nicholson, DiCaprio, Matt Damon, Mark Wahlberg, Alec Baldwin, Vera Farmiga và Martin Sheen, bộ phim đã để lại dấu ấn không thể xóa nhòa trong Hollywood khi ra mắt.

Khi bộ phim kỷ niệm 20 năm ngày ra mắt, nó vẫn là một kiệt tác không thể phủ nhận và là một ứng cử viên xứng đáng cho giải Phim hay nhất.

Tuy nhiên, ngoài thành công về mặt thương mại và sự đánh giá cao từ giới phê bình, The Departed còn đại diện cho sự kết thúc của một kỷ nguyên điện ảnh hướng đến khán giả trưởng thành—và một trải nghiệm sản xuất gần như đã làm suy sụp tinh thần và khả năng sáng tạo của vị đạo diễn huyền thoại.

Phim hạng B được nâng tầm của Scorsese trở thành bom tấn

Sau thành công vang dội của The Aviator, Martin Scorsese muốn chuyển hướng khỏi những sử thi hoành tráng và trở lại với cội nguồn tội phạm gai góc của mình. Mục tiêu của ông khá đơn giản: tạo ra phiên bản phim hạng B có nhịp độ nhanh, kịch tính cao của riêng mình. Mặc dù The Departed chắc chắn mang đậm nhịp độ nhanh và những cú ngoặt cốt truyện gây sốc của các bộ phim kinh điển thuộc thể loại này, nhưng gọi nó là một bộ phim hạng B truyền thống là một sự đánh giá thấp quá mức. Với dàn diễn viên hạng A, thời lượng 151 phút và kinh phí khổng lồ 90 triệu đô la, bộ phim nhanh chóng biến thành thứ mà nhiều người coi là "phim hạng B được nâng tầm".

Bộ phim là phiên bản làm lại của Mỹ từ Infernal Affairs, bộ phim kinh dị Hồng Kông năm 2002 được giới phê bình đánh giá cao. Ban đầu, Brad Pitt đã mua bản quyền và dự định đóng vai chính, nhưng cuối cùng đã rút lui để chỉ làm nhà sản xuất vì cảm thấy mình quá già cho các vai chính. Pitt đề xuất Matt Damon cho vai diễn này, mở đường cho một trong những màn rượt đuổi căng thẳng nhất trong lịch sử điện ảnh.

Một mê cung của sự lừa dối và sự mơ hồ về đạo đức

Lấy bối cảnh Boston, The Departed làm mờ ranh giới đạo đức giữa lực lượng thực thi pháp luật và tội phạm có tổ chức. Colin Sullivan (Matt Damon) là một sĩ quan cảnh sát đầy tham vọng, người bí mật hoạt động như một gián điệp cho trùm tội phạm tàn nhẫn Frank Costello (Jack Nicholson). Trong khi đó, cảnh sát tân binh Billy Costigan (Leonardo DiCaprio) thâm nhập sâu vào vòng trong của Costello. Nhiệm vụ của Sullivan là truy tìm kẻ phản bội trong sở cảnh sát, trong khi Costigan cố gắng vạch trần kẻ nội gián—dẫn đến một cuộc đấu trí căng thẳng, đầy kịch tính, nơi mỗi nhân vật đều có nhiều lòng trung thành mâu thuẫn.

Bộ phim là một kiệt tác về nghệ thuật kể chuyện theo chủ đề, đan xen những mô típ đặc trưng của Scorsese về tội lỗi Công giáo, chủ nghĩa hư vô sâu sắc và sự hoang tưởng mang tính cấu trúc. Với nhịp độ dựng phim nhanh và cốt truyện ảm đạm, bộ phim giữ khán giả hồi hộp đến tận cái kết đẫm máu và gây sốc khét tiếng của nó.

Thành công vang dội tại phòng vé và mâu thuẫn với hãng phim

Khi ra mắt vào tháng 10 năm 2006, The Departed đã phá vỡ mọi kỳ vọng về doanh thu phòng vé, thu về 292 triệu đô la trên toàn thế giới, trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất trong sự nghiệp của Scorsese tính đến thời điểm đó. Các nhà phê bình đã hết lời ca ngợi bộ phim, đưa nó trở thành một tác phẩm kinh điển ngay lập tức.

Tuy nhiên, đằng sau hậu trường, thành công vang dội đó lại phải trả giá đắt về mặt tâm lý đối với Scorsese. Các giám đốc điều hành của hãng phim Warner Bros. đã gây sức ép mạnh mẽ để Sullivan hoặc Costigan sống sót sau cái kết đẫm máu, tích cực nhắm đến tác phẩm này như một dự án phim tiềm năng. Scorsese đã kịch liệt và ngay lập tức bác bỏ ý tưởng này, bảo vệ tính toàn vẹn trong tầm nhìn của mình. Sự xung đột với giới doanh nghiệp này đã để lại một dư vị cay đắng trong lòng đạo diễn, làm sâu sắc thêm sự ngờ vực sẵn có của ông đối với sự can thiệp của các hãng phim lớn ở Hollywood.

Cuối cùng cũng giành được giải Oscar đã quá hạn

Trong nhiều thập kỷ, Martin Scorsese nổi tiếng là bị Viện Hàn lâm bỏ qua, một sự thiếu sót rõ ràng cuối cùng đã chấm dứt với The Departed. Giành được bốn giải Oscar—bao gồm Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Dựng phim xuất sắc nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất—bộ phim được giới chuyên môn và người hâm mộ đánh giá rộng rãi là một giải thưởng bù đắp xứng đáng, đặc biệt là khi kiệt tác không thể phủ nhận của ông, Goodfellas, đã để thua Dances with Wolves nhiều năm trước đó.

Mặc dù đoạt giải Phim hay nhất, dàn diễn viên của phim lại hầu như không được đề cử ở các hạng mục diễn xuất cá nhân, chỉ có Mark Wahlberg nhận được đề cử Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất. Đáng chú ý, Leonardo DiCaprio đã nhận được đề cử Nam diễn viên chính xuất sắc nhất năm đó cho Blood Diamond thay vì màn trình diễn bùng nổ của anh bên cạnh Nicholson trong The Departed—một quyết định mà những người yêu điện ảnh vẫn còn thắc mắc cho đến ngày nay.

Kết luận: Một câu chuyện thành công không tưởng

Nhìn lại sau 20 năm, The Departed dường như là một hiện tượng hiếm hoi trong nền điện ảnh hiện đại. Thật khó để tưởng tượng một hãng phim lớn ngày nay lại bật đèn xanh cho một bộ phim tội phạm kinh phí 90 triệu đô la, xếp hạng R, do một đạo diễn tài ba chỉ đạo, với dàn diễn viên hạng A, và đạt được thành công vang dội về mặt thương mại cũng như giải thưởng. Khi khán giả tiếp tục xem lại câu chuyện gai góc về Boston này, The Departed vẫn là một chuẩn mực vàng cho thể loại phim kinh dị—chứng minh rằng dù bộ phim suýt chút nữa đã khiến đạo diễn phá sản, cuối cùng nó đã củng cố vị thế huyền thoại của ông mãi mãi.